1.7 โรคจากแมงกานีส
 

1.7 โรคจากแมงกานีส ( Disease caused by manganese or its toxic compound)

เป็นโลหะที่แข็งมากแต่เปราะง่าย  สีเทาขาวเหลือบแดง ความหนาแน่น แมงกานีสจะมีอยู่ใน ธรรมชาติ  โดยจะพบร่วมกับแร่เหล็ก  แมงกานีสมีอยู่ในน้ำ  ผิวดินและน้ำใต้ดิน โลหะแมงกานีส ได้จากการ รีดิวซ์แมงกานีสออกไซด์  จากสินแร่ธรรมชาติ ด้วยกรรมวิธีต่าง ๆ เช่น ใช้คาร์บอนโซเดียม อะลูมิเนียม หรือ อิเล็กโทรไลต์

ลักษณะงานและอาชีพที่เสี่ยง
ผู้ประกอบอาชีพที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคพิษแมงกานีส ได้แก่การผลิตแบตเตอรี่แห้ง อัลลอยด์ เหล็กกล้า การกลึงโลหะ การผลิตสี  ไม้ขีดไฟ สารเคมีกำจัดศัตรูพืช  การผลิตหรือการเผาไหม้เชื้อเพลิงที่มี แมงกานีสโดยเฉพาะในภาวะที่ไม่มีออกซิเจนหรือภาวะที่มีออกซิเดชันส่วนใหญ่ แมงกานีสใช้ในการทำโลหะ และเป็นสารออกซิไดส์สำหรับใช้ทำความสะอาด ซักฟอก  และสารฆ่าเชื้อโรค (ด่างทับทิม) นอกจากนั้นในรูปของ Methylcyclopentadienyl  manganese  tricarbonyl ( MMT ) ใช้เป็นสารเพิ่มออกเทนในน้ำมันที่ใช้

อันตรายต่อระบบอวัยวะที่สำคัญของร่างกาย
การสัมผัสแมงกานีสจากการทำงานส่วนใหญ่ถูกดูดซึมทางการหายใจ  แมงกานีสไดออกไซด์และสารประกอบแมงกานีสอื่น ๆซึ่งเกิดจากการแปรรูปโลหะ   จะไม่ค่อยละลายน้ำ  ทำให้เฉพาะอณูขนาดเล็กของ แมงกานีสเท่านั้นที่สามารถลงไปถึงถุงลมปอดและถูกดูดซึมเข้าไปในกระแสเลือด  อณูขนาดใหญ่ของแมงกานีส จะถูกขับออกจากทางเดินหายใจและถูกกลืนลงไปในกระเพาะอาหาร  นอกจากนี้แมงกานีสอาจถูกดูดซึมผ่าน ทางเดินอาหาร จากอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนแมงกานีส  อัตราการดูดซึมของแมงกานีสผ่านทางเดินอาหาร ขึ้นกับปริมาณของแมงกานีสและเหล็กในอาหาร ชนิดของแมงกานีสที่ได้รับ ภาวะขาดออกชิเจน ภาวะขาดธาตุเหล็ก  และอายุ อย่างไรก็ตามความเสี่ยงต่อการเกิดพิษจากแมงกานีสผ่านการดูดซึมทางเดินอาหารค่อนข้าง น้อย  สำหรับทางผิวหนังแมงกานีส สามารถซึมผ่านได้น้อยมากหลังการดูดซึมเข้าสู่ร่างกายแมงกานีส จะถูก กำจัดจากเลือดโดยรวดเร็ว  โดยถูกส่งผ่านไปยังตับ ปริมาณแมงกานีสที่สูงมากอาจถูกส่งกระจายต่อไปยังไต ลำไส้เล็กส่วนต้น  ต่อมไร้ท่อ และกระดูก  แมงกานีส มักถูกสะสมในเนื้อเยื่อที่ ไมโตครอนเดียสูง แมงกานีสสามารถผ่านเข้าไปใสสมองได้นอกจากนี้ แมงกานีสถูกสะสมในอวัยวะที่เม็ดสีอยู่สูง เช่นจอตา เยื่อบุตาดำ ผิวหนังสีคล้ำ และผมดำ  แมงกานีสส่วนใหญ่จะถูกขับทางน้ำดี ดังนั้นแมงกานีสเกือบทั้งหมดจะถูกขับออก จากกร่างกายทางอุจาจาระ  มีเพียงร้อยละ  0.1 – 1.3 ของปริมาณแมงกานีสที่ได้รับในแต่ละวันที่ถูกขับออก ทางปัสสาวะ ส่วนMMT ส่วนใหญ่ขอขับถ่ายออกทางปัสสาวะ

อาการแบบเฉียบพลัน การสูดหายใจเอาไอแมงกานีส  สามารถก่อให้เกิดไข้ไอโลหะ   ก่อให้เกิด การระคายเคืองต่อเนื้อเยื่อการสัมผัสกับแมงกานีส MMT ทำให้เกิดอาการไหม้ของผิวหนัง  ปวดศีรษะ  ลิ้นมี รสโลหะ คลื่นไส้ ท้องเสีย หายใจเหนื่อย เจ็บหน้าอก และปอดอักเสบ 

อาการแบบเรื้อรัง มีอาการเรื้อรังทางระบบประสาท เซื่องซึม ง่วงนอน  ขาอ่อนแรง ปวดศีรษะ  เคลื่อนไหวลำบากคล้ายโรคพาร์กินสัน 

การวินิจฉัยโรคเพื่อการรายงาน
1. ประวัติการทำงานที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค
2. มีอาการและพยาธิสภาพที่จำเพาะกับโรคพิษแมงกานีส

การตรวจทางห้องปฏิบัติการ 
1. การตรวจทางโลหิตวิทยา CBC
2. การตรวจหน้าที่การทำงานของตับ SGOT  SGPT
3. การตรวจสารแมงกานีสในปัสสาวะ

มาตรฐานทางด้านสภาพแวดล้อมการทำงาน
ACGIH : TLV 0.2 mg/m3
OSHA  : PEL 5 mg/m3
แมงกานีสไดออกไซด์
ACGIH : TLV  ( ในรูปแมงกานีส) 5mg/m3 ( dust 1 mg/m3 (fume)
ACGIH : STEL 3 mg/m3 (fume)

MMT
ACGIH : TLV  ( ในรูปแมงกานีส) 0.2 mg/m3 (skin)